De Influenzavirussen

Vereenvoudigd schema van een influenzavirus                                Elektronenmicroscopisch beeld van een influenzavirus (meer dan 100 000 keer vergroot))

Influenzavirussen worden opgedeeld in types en subtypes

Het type (A of B) hangt af van de antigene kenmerken van het nucleoproteine NP (een inwendig proteine dat nauw verbonden is met het genetisch materiaal, RNA, dat bestaat uit 8 stukken). Influenzavirussen van het type B besmetten enkel de mens. Influenzavirussen van het type A besmetten de mens en ook bepaalde diersoorten (voornamelijk varkens, vogels en paarden). De infecties die het type A bij de mens veroorzaakt zijn gewoonlijk ernstiger dan deze door het type B veroorzaakt.

De influenzavirussen van het type A worden verder opgedeeld in subtypes HxNx naargelang de kenmerken van de oppervlakteproteinen H en N (H staat voor “Hemagglutinine”, N voor “Neuraminidase”).
Tot op heden werden 15 H (H1 tot H15) en 9 N (N1 tot N9) proteinen geïdentificeerd.


De influenzavirussen die tegenwoordig de mens besmetten zijn A/H3N2, A/H1N1, meer uitzonderlijk A/H1N2 en B. Daarom bevat het griepvaccin de volgende componenten: A/H1, A/H3 en B.

Bij pluimdieren kunnen de subtypes H5 en H7 zeer pathogeen zijn (“vogelpest”).
Soms gebeurt het dat een aviair (bij pluimdieren voorkomend) influenzavirus toevallig op de mens wordt overgedragen, wat ofwel een lichte infectie veroorzaakt (zoals in 2001, bij de vogelpest, door A/H7N7 in Nederland, België en Duitsland) ofwel zeer ernstige infecties (griep in Hong Kong in 1997 door het virus A/H5N1, 6 doden per 18 geïnfecteerde personen). De aviaire influenzavirussen zijn gelukkig in de meeste gevallen slecht aangepast aan de mens

Inter-species overdracht van influenza

Pandemieën en het fenomeen “genetic shift”

Het grote gevaar bestaat dat, wanneer een aviair influenza A virus en een humaan influenza A virus tegelijk een gastheer (varken bijvoorbeeld) besmetten, deze virussen herschikt worden en een nieuw humaan virus ontstaat met een H van aviaire oorsprong. Dit fenomeen wordt “genetic shift” genoemd. Het nieuwe virus, dat niet herkend wordt door het menselijk immuunsysteem, kan dan een pandemie veroorzaken, een wereldwijde epidemie die alle continenten treft op korte tijd. Dit leidt tot zeer hoge morbiditeit en een hoge mortaliteit. De grote pandemieën van de XX eeuw deden zich voor in 1918 (Spaanse griep te wijten aan A/H1N1, 40 miljoen doden), in 1957 (Aziatische griep te wijten aan A/H2N2), en in 1968 (Hong Kong griep te wijten aan A/H3N2).

Vereenvoudigd schema van een herschikking

Epidemieën en het fenomeen “genetic drift”

Tijdens de inter-pandemische periodes, slaat griep toe onder de vorm van epidemieën van wisselende sterkte. Het influenzavirus muteert gemakkelijk. Dit fenomeen wordt “antigene drift” genoemd. Zo onderscheidt men binnen een zelfde type of subtype “varianten” of “stammen”.
Elke stam draagt een specifieke naam: type/oorspronkelijke vindplaats/nummer/jaar van isolatie en subtype in geval van influenza A.
Bijvoorbeeld: A/New Caledonia/20/99 (H1N1), of A/Moscow/10/99 (H3N2), of B/Hong Kong/330/2000


Na besmetting met een influenzavirus, ontwikkelt het lichaam beschermende antilichamen. Deze immuniteit beperkt zich tot de stam die de besmetting veroorzaakte en de aanverwante stammen. De immuniteit beschermt echter niet tegen een influenzavirus van een ander type of subtype. Bijvoorbeeld: de antilichamen tegen A/H3N2 beschermen niet tegen de virussen A/H1N1 en B.